Tükenmişlik nedir?
Dünya Sağlık Örgütü, tükenmişliği (burnout) uluslararası hastalık sınıflamasında (ICD-11) bir hastalık olarak değil, başarıyla yönetilemeyen kronik iş stresinden kaynaklanan "mesleki bir olgu" olarak tanımlar. Üç temel boyutu vardır:
- Enerji tükenmesi: bitmek bilmeyen yorgunluk
- İşe karşı uzaklık: artan mesafe, olumsuzluk ya da umursamazlık
- Verimin düşmesi: yetersizlik ve işe yaramama hissi
Maslach ve Leiter'in tükenmişlik üzerine çalışmaları da bu üç boyutu öne çıkarır. Tükenmişlik yalnızca ücretli işte değil, bakım verme, ebeveynlik ya da yoğun eğitim süreçlerinde de yaşanabilir.
Nasıl hissettirir?
- Pazartesi sabahını pazardan dert etmek
- İşle ilgili her şeye karşı bıkkınlık ya da alaycılık
- Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, karar verememe
- Baş ağrıları, uyku sorunları, sık hastalanma
- Eskiden keyif veren şeylerden uzaklaşma
- Ne kadar çalışılırsa çalışılsın yetmiyormuş hissi
Tükenmişlik depresyonla karışabilir ve zamanla ona dönüşebilir. Aradaki farkı birlikte değerlendirmek önemlidir.
Yalnızca iş yükü mü?
Tükenmişliğin kaynağında çoğu zaman gerçek bir aşırı yük vardır: uzun çalışma saatleri, belirsiz beklentiler, takdir görmemek, kontrolün elinizde olmaması. Bunları görmek ve adlandırmak önemlidir; sorun her zaman kişide değildir.
Psikodinamik bakış ise şu soruyu da sorar: Durmak neden bu kadar zor? "Hayır" diyememek, yardım isteyememek, değerini yalnızca başarıyla ölçmek ya da başkalarının ihtiyaçlarını hep kendininkinin önüne koymak çoğu zaman eski ve derin örüntülerdir. Winnicott'un deyişiyle, başkalarının beklentilerine uyum sağlamak üzerine kurulmuş bir "sahte kendilik" uzun vadede ağır bir yorgunluk yaratır.
Ne zaman destek almalı?
Tatil ya da hafta sonu dinlenmenizi sağlamıyorsa, işinize ve hayatınıza karşı derin bir uzaklık hissediyorsanız, bedeniniz sinyal veriyorsa ya da işi bırakmayı düşünüp bunun bile mümkün olmadığını hissediyorsanız destek almak için iyi bir zamandır.
Psikoterapide süreç nasıl ilerler?
İlk görüşmelerde sizi buraya getiren şeyi, bu dönemin ne zaman ve nasıl başladığını, hayatınızda neleri etkilediğini konuşuruz. Görüşmeler 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır.
İlaç gerekip gerekmediği psikiyatri hekiminin değerlendirmesiyle belirlenir; gerekli gördüğüm durumlarda bir psikiyatriste yönlendirir, süreci birlikte yürütürüz.
Nerede görüşüyoruz?
Yüz yüze görüşmeler Nişantaşı'nda, Osmanbey (M2) metrosuna yürüme mesafesindeki görüşme odasında yapılıyor. Anadolu yakasındaysanız Kadıköy / Suadiye ya da Ümraniye / Çarşı (M5) seçenekleri de var; dilerseniz online da sürdürebiliriz. Ücretler için seans ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.