Yas nedir?
Yas, bir kayba verilen doğal bir tepkidir; bir hastalık değildir. Üzüntü, özlem, öfke, suçluluk, inkâr, hatta zaman zaman rahatlama bir arada yaşanabilir. NHS'in de vurguladığı gibi herkes yasını kendi biçiminde ve kendi hızında yaşar; "doğru" bir yas yolu yoktur.
Kayıp yalnızca ölümle sınırlı değildir. Boşanma ya da ayrılık, göç, işini kaybetmek, sağlığın değişmesi, gebelik kaybı ya da hiç olmamış bir çocukluğun yası da derin izler bırakabilir.
Yasın biçimleri
- Dalgalar hâlinde gelen yoğun özlem ve hüzün
- Kaybedilen kişiyle ilgili düşüncelerin zihni meşgul etmesi
- Uyku ve iştahta değişiklik, yorgunluk
- "Keşke" ile başlayan suçluluk duyguları
- Öfke: kaybedilene, kendine, hayata
- Dünyanın anlamını yitirdiği hissi
- Bazen hiçbir şey hissedememek, donup kalmak
Bunlar çoğu zaman zamanla yumuşar; kayıp unutulmaz ama hayatın içinde taşınabilir bir yer bulur.
Uzayan ya da tutulamayan yas
Bazı durumlarda yas aylar, hatta yıllar geçmesine rağmen ilk günkü yoğunluğunu korur ve kişinin hayatına devam etmesini zorlaştırır. DSM-5-TR bu tabloyu "uzamış yas" başlığı altında tanımlar. Ani ya da travmatik kayıplar, çocuk kaybı, intihar sonrası yas ya da toplumun "tutulmasına izin vermediği" yaslar bu riski artırabilir.
Tersine, bazen yas hiç başlayamaz: Kişi işine, sorumluluklarına gömülür, ağlamaz, konuşmaz. Yaşanamayan yas, yıllar sonra depresyon, bedensel şikâyetler ya da açıklanamayan bir boşluk olarak geri dönebilir.
Psikodinamik bakış: Yas ve melankoli
Freud, "Yas ve Melankoli" yazısında yası, kaybedilen kişiye bağlanmış duyguların yavaş yavaş ve acıyla geri çekildiği bir emek olarak tarif eder. Bu emek, kaybedilene karşı duyulan karışık duygular, özellikle öfke ve suçluluk konuşulamadığında tıkanabilir.
Seanslarda kaybettiğiniz kişiyi ya da şeyi, onunla ilişkinizin bütün renkleriyle birlikte anabileceğiniz bir alan açarız. Söylenemeyenleri söylemek, yasın yeniden akmasına yardım eder.
Ne zaman destek almalı?
Kaybın üzerinden uzun zaman geçmesine rağmen hayatınıza devam edemiyorsanız, yas hiç başlayamamış gibi hissediyorsanız ya da kaybın ardından yoğun suçluluk ve umutsuzluk sürüyorsa destek almak iyi gelebilir. Yasın "normal" sürmesi için de yanınızda biri olması değerlidir.
Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleriniz varsa beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.
Psikoterapide süreç nasıl ilerler?
İlk görüşmelerde sizi buraya getiren şeyi, bu dönemin ne zaman ve nasıl başladığını, hayatınızda neleri etkilediğini konuşuruz. Görüşmeler 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır.
İlaç gerekip gerekmediği psikiyatri hekiminin değerlendirmesiyle belirlenir; gerekli gördüğüm durumlarda bir psikiyatriste yönlendirir, süreci birlikte yürütürüz.
Nerede görüşüyoruz?
Yüz yüze görüşmeler Nişantaşı'nda, Osmanbey (M2) metrosuna yürüme mesafesindeki görüşme odasında yapılıyor. Anadolu yakasındaysanız Kadıköy / Suadiye ya da Ümraniye / Çarşı (M5) seçenekleri de var; dilerseniz online da sürdürebiliriz. Ücretler için seans ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.