Sosyal fobi nedir?
Sosyal fobi, diğer adıyla sosyal kaygı, başkalarının gözü önünde olunan durumlarda yargılanma, küçük düşme ya da reddedilme korkusunun yoğun ve sürekli hâle gelmesidir. NIMH'in tanımladığı biçimiyle bu korku, kişinin gündelik yaşamını, işini ve ilişkilerini belirgin biçimde etkiler.
Kimi insan yalnızca konuşma yapmak ya da sınav gibi performans durumlarında zorlanır (bkz. performans anksiyetesi); kimisi ise neredeyse bütün sosyal ortamlarda tetikte hisseder.
Nasıl hissettirir?
- Bir sosyal durumdan günler önce başlayan endişe
- Kızarma, terleme, titreme, sesin titremesi ve bunların fark edileceği korkusu
- Konuşurken zihnin boşalması
- Sonrasında yaşananları tekrar tekrar zihinde oynatmak, "neden öyle dedim" diye sorgulamak
- Göz teması kurmakta, yemek yerken izlenmekte zorlanmak
- Telefon açmaktan, toplantılardan, davetlerden kaçınmak
Kaçınma, zamanla fırsatları da daraltır: kabul edilmeyen bir terfi, gidilmeyen bir buluşma, söylenmeyen bir fikir. Bu yüzden sosyal kaygı çoğu zaman sessizce yalnızlığa ve çökkünlüğe eşlik eder.
Psikodinamik bakış: Ötekinin bakışı
Sosyal kaygının merkezinde ötekinin bakışı vardır. Psikodinamik çalışmada bu bakışın kimin bakışı olduğunu birlikte düşünürüz: Belki eleştirel bir ebeveyn sesi, belki çocuklukta yaşanan bir utanç, belki de kişinin kendisine yönelttiği acımasız bir yargı. Lacan'ın deyişiyle özne, kendisini ötekinin gözünden görmeyi öğrenir; bu göz bazen fazlasıyla sert olabilir.
Sosyal kaygıda psikodinamik psikoterapiyi inceleyen geniş bir kontrollü çalışma, bu yaklaşımın anlamlı kazanımlar sağlayabildiğini göstermiştir (Leichsenring ve ark., 2013). Seans odası da bir sosyal ortamdır; orada kaygının nasıl yaşandığını "şimdi ve burada" görmek, çalışmanın en değerli malzemelerinden biridir.
Ne zaman destek almalı?
Sosyal kaygı yüzünden işinizde, okulunuzda ya da ilişkilerinizde geri adım atıyorsanız, istediğiniz şeylerden vazgeçiyorsanız ya da kaygıyı yatıştırmak için alkole başvuruyorsanız destek almak için iyi bir zamandır.
Psikoterapide süreç nasıl ilerler?
İlk görüşmelerde sizi buraya getiren şeyi, bu deneyimin ne zaman ve nasıl başladığını, hayatınızda neleri kısıtladığını konuşuruz. Görüşmeler 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır.
İlaç gerekip gerekmediği psikiyatri hekiminin değerlendirmesiyle belirlenir; gerekli gördüğüm durumlarda bir psikiyatriste yönlendirir, süreci birlikte yürütürüz.
Nerede görüşüyoruz?
Yüz yüze görüşmeler Nişantaşı'nda, Osmanbey (M2) metrosuna yürüme mesafesindeki görüşme odasında yapılıyor. Anadolu yakasındaysanız Kadıköy / Suadiye ya da Ümraniye / Çarşı (M5) seçenekleri de var; dilerseniz online da sürdürebiliriz. Ücretler için seans ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.