Yaygın anksiyete nedir?
Yaygın anksiyete bozukluğu; iş, sağlık, aile ya da para gibi gündelik konular hakkında, kontrol edilmesi zor ve aşırı bir endişenin uzun süre, çoğu gün devam etmesiyle tanımlanır. Tanı ölçütlerinde bu süre en az altı ay olarak belirtilir (APA, DSM-5-TR).
Endişe belirli bir şeye bağlı değildir. Bir konu çözüldüğünde yerini hemen bir başkası alır. Bu yüzden yaygın anksiyete, kaygı ailesinin en "sessiz" ama en yorucu üyelerinden biridir.
Nasıl hissettirir?
- Huzursuzluk, gerginlik ya da "diken üstünde" olma hâli
- Çabuk yorulma
- Dikkati toplayamama, zihnin aniden boşalması
- Tahammülsüzlük, çabuk sinirlenme
- Kaslarda gerginlik
- Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorlanma
- Küçük kararları bile ertelemek, sürekli güvence aramak
Pek çok insan bu hâli yıllarca "ben zaten endişeli biriyim" diyerek kişiliğinin bir parçası sayar. Oysa sürekli endişe kişiliğin kendisi değil, zamanla yerleşmiş bir işleyiş biçimidir ve üzerinde çalışılabilir.
Endişeyle yaşamanın görünmeyen bedeli
Yaygın anksiyete çoğu zaman dışarıdan fark edilmez. Kişi işine gider, sorumluluklarını yerine getirir, hatta çevresindekilere "her şeyi düşünen, tedbirli biri" olarak görünür. Bedeli ise içeride ödenir: dinlenemeyen bir zihin, gevşeyemeyen bir beden, tatillerde bile kapanmayan bir alarm.
Zamanla bu hâl ilişkilere de yansır. Sürekli güvence istemek yakınları yorabilir; her olasılığı önceden düşünmek, anın tadını çıkarmayı zorlaştırır. Bazen de uzun süren endişenin ardından bir çöküntü, bir depresif dönem gelir. Bu yüzden yaygın anksiyeteyi "idare edilebilir bir huy" olarak görmek yerine, ciddiye alınmayı hak eden bir yük olarak görmek önemlidir.
Endişenin ardında ne olabilir?
Psikodinamik bakış, sürekli endişeyi çoğu zaman bir korunma çabası olarak görür. Zihin, olası her felaketi önceden düşünerek kontrol duygusunu korumaya çalışır. Bu, daha derindeki bir korkuyla, belki çaresizlikle, terk edilmeyle ya da kendi isteklerinin sonuçlarıyla yüzleşmekten kaçınmanın bir yolu olabilir.
Erken dönemde güvenli ve öngörülebilir bir ortamın eksik kaldığı durumlarda, dünyayı sürekli denetlemek bir hayatta kalma biçimine dönüşebilir. Seanslarda bu örüntünün nereden geldiğini ve bugün size neye mal olduğunu birlikte anlamaya çalışırız.
Ne zaman destek almalı?
Endişe aylardır süren bir arka plan gürültüsüne dönüştüyse, uykunuzu, işinizi ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa, ya da sürekli birilerinden "merak etme, bir şey olmaz" duymaya ihtiyaç duyuyorsanız destek almak için iyi bir zamandır.
Psikoterapide süreç nasıl ilerler?
İlk görüşmelerde endişelerinizin içeriğini, ne zaman yoğunlaştığını ve hayatınızda neleri kısıtladığını konuşuruz. Görüşmeler 50 dakika sürer ve genellikle haftada bir yapılır.
NICE rehberleri yaygın anksiyetede psikoterapiyi temel seçeneklerden biri olarak önerir; ilaç gerekip gerekmediği psikiyatri hekiminin değerlendirmesiyle belirlenir. Gerekli gördüğüm durumlarda bir psikiyatriste yönlendirir, süreci birlikte yürütürüz.
Nerede görüşüyoruz?
Yüz yüze görüşmeler Nişantaşı'nda, Osmanbey (M2) metrosuna yürüme mesafesindeki görüşme odasında yapılıyor. Anadolu yakasındaysanız Kadıköy / Suadiye ya da Ümraniye / Çarşı (M5) seçenekleri de var; dilerseniz online da sürdürebiliriz. Ücretler için seans ücretleri sayfasına bakabilirsiniz.